ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Π. ΦΟΡΤΣΑΚΗΣ*

Συνταγματική αναθεώρηση και Δικαιοσύνη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ 24.07.2016

Στην επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να προταχθούν οι ρυθμίσεις που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική ζωή, με προτεραιότητα εκείνες για τη δικαστική εξουσία (άρθρα 87-100α). Με 1.400.000 εκκρεμείς υποθέσεις, με απροσδιόριστο πλεόν χρόνο εκδίκασης, φθάσαμε σχεδόν στην αρνησιδικία. Οι χειρότεροι στον ΟΟΣΑ και στις καταδίκες του Δικαστηρίου του Στρασβούργου. Μάλιστα, οι διάφορες προσπάθειες βελτίωσης κατέληξαν σε νέα βραδυπορία τα δύο τελευταία έτη! Η μειωμένη δικαστική προστασία αποθαρρύνει και οποιαδήποτε επενδυτική πρωτοβουλία. Και όμως σε σχέση με τους κατοίκους διαθέτουμε τους περισσότερους δικαστές στην Ευρώπη, ενώ επωμιζόμαστε υψηλότατο κόστος.

Χρειαζόμαστε επειγόντως ρηξικέλευθη ανασυγκρότηση της Δικαιοσύνης. Ορισμένα από τα κατωτέρω θα μπορούσαν να θεσμοθετηθούν και στο πλαίσιο του ισχύοντος Συντάγματος, πλην όμως ιδεοληπτικές και σωματειακές αντιδράσεις το εμποδίζουν με πρόφαση τη δήθεν αντισυνταγματικότητά τους. Έτσι προτείνουμε:

α. Να διευκρινιστεί ότι η Δικαιοσύνη απονέμεται όχι μόνο από δικαστήρια συγκροτούμενα από τακτικούς δικαστές, όπως προβλέπει σήμερα το άρθρο 87 Σ., αλλά και μη κρατικά διαιτητικά δικαστήρια, ιδιαιτέρως στις εμπορικές υποθέσεις και επενδύσεις, καθώς και με εναλλακτικές μορφές επίλυσης διαφορών, όπως η υποχρεωτική διαμεσολάβηση. Προέχει να επιτύχουμε τη μεταφορά του κυριότερου όγκου των διαφορών προς επίλυση σε εξωκρατικούς φορείς.

β. Να προβλεφθεί ρητά η θεσμοθέτηση συμβασιούχων οιονεί δικαστών, δηλαδή βοηθών δικαστών που για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα προετοιμάζουν την επίλυση σε συναργασία και υπό τον έλεγχο δικαστών. Το μέτρο αυτο έχει επιτύχει, για παράδειγμα, στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με δύο έως τρεις χιλιάδες πρόσκαιρες προσλήψεις νομικών θα απορροφούσαμε συντομότατα μέγα όγκο υποθέσεων, με ελάχιστη επιβάρυνση των ενδιαφερομένων ανά υπόθεση. Συγχρόνως θα αμβλύνονταν σημαντικά οι αντιδράσεις των δικηγόρων.

γ. Να αρθεί η απαγόρευση ανάθεσης διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς (άρθρο 89 παρ.3 Σ.). Αντιθέτως, να διευκολυνθεί η απόκτηση από αυτούς, με κατά καιρούς απόσπαση, διοικητικής εμπειρίας, αλλά και εμπειρίας από τον ιδιωτικό τομέα. Επίσης, να προβλεφθεί ότι σε όλους τους βαθμούς της Δικαιοσύνης ένα ποσοστό δικαστικών θα διορίζεται με προέλευση εκτός δικαστικού σώματος.

δ. Η αρμοδιότητα για την εκδίκαση των διαφορών περί αποδοχών των δικαστικών λειτουργών δεν νοείται να ανατίθεται στους ίδιους τους δικαστικούς λειτουργούς. Οι αποδοχές αυτές θα έπρεπε να ορίζονται από μεικτή κοινοβουλευτική και δικαστική επιτροπή, κατά το πρότυπο άλλων χωρών, χωρίς δικαστική αμφισβήτηση (άρθρο 88 Σ.).

ε. Να ανατεθεί η εκδίκαση της συνταγματικότητας των νόμων σε ειδικό Συνταγματικό Δικαστήριο, που θα μπορούσε να είναι το σημερινό Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 Σ. (αναθεώρηση του άρθρου 93 παρ.4 Σ.). Το ζήτημα θα μπορούσε να τεθεί είτε από συγκεκριμένο αριθμό βουλευτών μέσα σε πολύ περιορισμένη προθεσμία από την ψήφιση του νόμου είτε με προδικαστικό ερώτημα. Η επίλυση να επιτυγχάνεται εντός 15 ημερών.

στ. Να διευκρινιστεί ότι η προβλεπόμενη από το Σύνταγμα πλήρης αιτιολογία των δικαστικών αποφάσεων μπορεί να είναι συνοπτική ή και με απλή αναφορά στους εφαρμοζόμενους νόμους. Θα εξοικονομηθεί έτσι μεγάλο ποσοστό της αργοπορίας (άρθρο 93 παρ.3 Σ.).

ζ. Να καταργηθούν όλες οι εξαιρετικά λεπτομερείς διατάξεις του Συντάγματος περί των σημερινών δικαιοδοτικών τάξεων και των αρμοδιοτήτων των δικαστηρίων (άρθρα 94-98) και αντ' αυτών να προβλεφθεί απλών ότι τα δικαστήρια οργανώνονται σε ενιαία μεν δικαιοδοσία που περιλαμβάνει όμως διοικητικό, πολιτικό και ποινικό κλάδο, με κεφαλή αντιστοίχως το Συμβούλιο της Επικρατείας και τον Άρειο Πάγο.

η. Να ανατεθεί η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, χωρίς κυβερνητική παρεμβολή (άρθρο 90 παρ.5 Σ.)

θ. Να προβλεφθεί η δυνατότητα ανάθεσης κατηγοριών υποθέσεων, ιδίως εκουσίας δικαιοδοσίας, σε μη δικαστικούς φορείς ή πρόσωπα, όπως η έκδοση διαταγών πληρωμής ή συναινετικών διαζυγίων σε υποθηκοφύλακες ή συμβολαιογράφους.

ι. Να οριστεί ως μέγιστο όριο ηλικίας των δικαστών το 75ο, με εθελουσία παραμονή πέραν του 70ού.

ια. Να μετατραπείο το Ελεγκτικό Συνέδριο σε Ανώτατη Ελεγκτική Αρχή, ανεξάρτητη και αυτοδιοικούμενη, αποτελούμενη από δικαστικούς λειτουργούς, καθώς και από μέλη μη προερχόμενα από το δικαστικό σώμα, για τον έλεγχο των εσόδων και δαπανών του κράτους και την υποβοήθηση της οικονομικής διαχείρησης του.

ιβ. Να προβλεφθεί ότι στη διοίκηση των δικαστηρίων συμμετέχουν ειδικοί τεχνικοί εμπειρογνώμονες για τη βέλτιστη οικονομική διαχείρηση της απονομής της Δικαιοσύνης.

Οι ανωτέρω, ενοχλητικές για πολλούς, προτάσεις πρέπει καθ' υπέρβασιν των ισχυρών ιδεοληπτικών, σωματειακών και μικροπολιτικών αντιδράσεων να υιοθετηθούν το ταχύτερο, με κίνδυνο διαφορετικά την πλήρη κατάλυση της Δικαιοσύνης.

*Ο κ. Θεόδωρος Φορτσάκης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής, τ. πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, βουλευτής Επικρατείας.

Poll: ΠΩΣ ΑΞΙΟΛΟΓΕΙΤΕ ΤΗ ΝΕΑ ΜΑΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ;

Joomla forms builder by JoomlaShine

Ευχαριστούμε για τη συμμετοχή σας

Login

Who's online

We have 6 guests and no members online